ถามผู้ควบคุมเครื่องพ่นสิบคนว่าทำไมผิวงานที่พ่นด้วยเม็ดแก้วถึงหยาบ เก้าคนจะตอบว่าเม็ดแก้วไม่ดี แต่จริง ๆ แล้วเม็ดแก้วมักไม่ผิด ปัญหาอยู่ที่มาตรวัดแรงดัน เม็ดแก้วไม่ใช่ทราย และมันไม่ทำตัวเหมือนทรายเมื่อคุณเร่งเครื่องขึ้น
ทำไมแรงดันถึงทำให้เม็ดแตก
แก้วแข็งแต่เปราะ เม็ดกลมไม่มีคมตัด มันอาศัยการกระทบทั้งเม็ดแล้วเด้งออก ถ้าเพิ่มแรงดันลมเกินกว่าที่เม็ดจะทน มันจะแตกเป็นเศษเหลี่ยมคมตอนกระทบ เศษเหล่านั้นขีดข่วนชิ้นงาน ทำลายผิวซาติน และสื่อที่แตกยังทำให้หัวฉีดสึกเร็วและอุดตันระบบเก็บกลับเร็วขึ้น ผลงานที่เต็มไปด้วยฝุ่นและหยาบกระด้างซึ่งคนโทษว่า “เม็ดแก้วถูก” นั้น เกือบทุกครั้งคือสื่อที่ถูกพ่นด้วยแรงดันระดับทราย
ตัวเลขที่เราแนะนำจริง ๆ
สำหรับเม็ดแก้วโซดาไลม์มาตรฐาน ให้คงแรงดันที่หัวฉีดระหว่าง 40 ถึง 60 PSI ผู้ปฏิบัติบางคนเพิ่มเป็น 70 หรือ 80 PSI เพื่อลอกคราบหนา ก็ใช้ได้ แต่เกินกว่านั้นอัตราการแตกจะพุ่งเร็วมาก นี่คือกฎหัวแม่โป้ง ไม่ใช่กฎตายตัว ระยะหัวฉีดและขนาดสื่อขยับช่วงนี้ได้บ้าง แต่ 40 ถึง 60 PSI คือช่วงที่ให้ผิวด้านซ้ำ ๆ ได้โดยไม่ทำให้สื่อกลายเป็นฝุ่น
ถ้าคราบไม่ออกที่ 60 PSI การเพิ่มแรงดันคือทางแก้ที่ผิด ให้เปลี่ยนไปใช้เม็ดหยาบกว่าหรือสื่อชนิดอื่นสำหรับชั้นคราบหนัก แล้วค่อยเก็บผิวด้วยเม็ดแก้วละเอียด วิธีสองขั้นตอนนี้ให้ชิ้นงานสะอาดพร้อมผิวที่คุมได้ ขณะที่พ่นรอบเดียวที่ 100 PSI จะได้ชิ้นงานสะอาดแต่ผิวเป็นรอย
ขนาดสื่อเป็นตัวกำหนดหน้าตาผิวด้วย
แรงดันควบคุมว่าเม็ดจะรอดหรือไม่ ส่วนขนาดควบคุมว่าผิวจะออกมาแบบไหน สื่อหยาบ 40 ถึง 80 เมช ให้ผิวด้านเห็นชัด ค่า Ra อยู่ในช่วงประมาณ 4 ถึง 6 ไมโครเมตร สื่อละเอียด 120 ถึง 200 เมช ให้ผิวเรียบลงมาที่ประมาณ 1.6 ถึง 2.5 ไมโครเมตร ซึ่งเป็นช่วงที่โรงอโนไดซ์ส่วนใหญ่ต้องการก่อนทำอโนไดซ์แบบ Type II ถ้าแบบเขียนของคุณระบุค่า Ra ไว้ ให้เริ่มจากขนาดเม็ด แล้วปรับแรงดันเพื่อให้ได้ค่านั้นซ้ำ ๆ
สามนิสัยที่ช่วยรักษารุ่นการผลิต
ร่อนสื่อก่อนเริ่มรอบการผลิตทุกครั้ง เศษเม็ดแตกและฝุ่นละเอียดสะสมในระบบเก็บกลับ และสื่อที่ปนเปื้อนจะทำให้ผิวเพี้ยนกลางรุ่น แยกสื่อแต่ละชุดตามชนิดวัสดุ เม็ดแก้วที่เคยพ่นเหล็กกล้าคาร์บอนจะพาเศษเหล็กติดมา แล้วถ้านำไปพ่นสเตนเลสทีหลังจะทิ้งสนิมไว้ใต้ชั้นเคลือบ จดชั่วโมงการใช้งานหัวฉีดและเปลี่ยนตามรอบ เพราะหัวฉีดสึกจะทำให้ลวดลายพ่นกว้างขึ้น ความเร็วกระทบลดลง ค่า Ra เปลี่ยนโดยที่คุณไม่ต้องแตะการตั้งค่าใดเลย
ไม่แน่ใจเมื่อไหร่ ลองกับชิ้นงานเล็กก่อน
ผิวงานอธิบายเป็นคำพูดยาก แต่เช็กง่ายด้วยชิ้นงานตัวอย่าง ถ้ากำลังตั้งงานใหม่ ให้พ่นชิ้นงานหนึ่งผ่านตู้ที่ 45 PSI ด้วยเมชที่วางแผนจะซื้อ เช็กค่า Ra แล้วปรับจากตรงนั้น ถ้าอยากได้จุดเริ่มต้นของตัวสื่อ บอกวัสดุฐานกับผิวเป้าหมายมา เราจะแนะนำขนาดเมชที่เคยใช้ได้ผลกับงานใกล้เคียงกัน